सुधीर सापकोटा
हरिया डाँडाकाँडाको काखमा अवस्थित गोर्खे बजार कुनै समय चहलपहलले भरिएको बजार थियो। व्यापार, आवतजावत र स्थानीय गतिविधिले व्यस्त रहने यो बजार अहिले भने तुलनात्मक रूपमा शान्त देखिन्छ। तस्बिरमा देखिएको वर्तमान दृश्यले गोर्खे बजारको बदलिँदो अवस्था र विगतको सम्झना एकैपटक झल्काउँछ।
तस्बिरमा अधिकांश घर तथा पसलहरू बन्द देखिन्छन्। कुनै समय मानिसहरूको भीडभाड र व्यापारिक गतिविधिले भरिने बजार अहिले सुनसानजस्तै देखिनुले बदलिँदो ग्रामीण जीवनशैलीको चित्र प्रस्तुत गर्छ। बन्द ढोका र झ्यालहरूले बजारको विगतको रौनक सम्झाइरहेका छन्।
गोर्खे बजारमा आएको यो परिवर्तन कुनै एक ठाउँको मात्र कथा होइन। पछिल्लो समय वैदेशिक रोजगारी, शिक्षा, स्वास्थ्य तथा अन्य सुविधाको खोजीमा गाउँबाट सहरतर्फ बसाइँसराइ बढ्दै गएको छ। यसको प्रत्यक्ष प्रभाव ग्रामीण बस्ती र स्थानीय बजारमा परेको छ। मानिसको संख्या घटेसँगै व्यापारिक गतिविधि पनि खुम्चिँदै जाँदा कतिपय बजार विस्तारै सुनसान बन्दै गएका छन्।
तर, गोर्खे बजारको मौनताभित्र पनि थुप्रै कथा र सम्झना लुकेका छन्। यही बजारमा कसैले बाल्यकाल बिताएको होला, कसैले व्यवसाय सुरु गरेको होला, त कसैले आफ्नो परिवारको भविष्य निर्माण गर्ने सपना बुनेको होला। यहाँका घर, पसल र बाटाहरू धेरै पुस्ताका सुख–दुःख र संघर्षका साक्षी छन्।
आजको दृश्यले विगतलाई सम्झाउने मात्र होइन, ग्रामीण बजार र बस्तीको भविष्यबारे सोच्न पनि बाध्य बनाउँछ। विकास र आधुनिकतासँगै आफ्ना गाउँ, बजार, संस्कृति र सामाजिक सम्बन्धलाई कसरी जीवन्त राख्ने भन्ने प्रश्न पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण बनेको छ।
गोर्खे बजारको यो तस्बिर त्यसैले एउटा सामान्य दृश्य मात्र होइन, बदलिँदो ग्रामीण समाज, हराउँदै गएको बजारको रौनक र बाँकी रहेका सम्झनाहरूको दस्तावेज पनि हो। यसले आफ्नो जरा, इतिहास र पहिचानप्रति नयाँ पुस्तालाई सोच्न र स्थानीय धरोहर संरक्षणमा ध्यान दिन प्रेरित गर्छ।
