झापा, १२ वैशाख । आज वैशाख १२ गते, नेपालीका लागि एक अत्यन्तै पीडादायी र सम्झनलायक दिन। विसं २०७२ साल वैशाख १२ गते बिहान ११ः५६ बजे गोरखाको बारपाक केन्द्रबिन्दु भई गएको ७.९ म्याग्निच्युटको विनाशकारी भूकम्पले नेपालको इतिहासमा कहिल्यै नमेटिने घाउ दिएर गएको थियो।
११ वर्ष बितिसक्दा पनि त्यो दिनको त्रासदीपूर्ण याद र त्यसले निम्त्याएको क्षतिले अझै पनि आममानिसको मनमा सिरेटोझैँ झस्का दिने गर्दछ। आजका दिन देशैभर विभिन्न कार्यक्रम गरी भूकम्प स्मरण दिवस मनाइँदै गर्दा, यो दिन केवल अतीतको घाउ कोट्याउने दिन मात्र नभई भविष्यको सुरक्षाका लागि सचेत बन्ने दिनको रूपमा पनि लिइएको छ।
त्यो महाभूकम्पका कारण आठ हजार ९६२ जनाभन्दा बढीले अकालमै ज्यान गुमाउनुपर्यो भने हजारौँ मानिस घाइते र अपाङ्गता हुन पुगे। देशका ३२ वटा जिल्ला नराम्रोसँग प्रभावित बनेका थिए, जहाँ हजारौँ निजी आवास तथा सरकारी संरचनाहरू भग्नावशेषमा परिणत भए।
काठमाडौँको ऐतिहासिक धरहरा ढलेको दृश्यले सिंगो राष्ट्रलाई स्तब्ध बनाएको थियो भने थुप्रै पुरातात्विक महत्वका धार्मिक तथा सांस्कृतिक सम्पदाहरू पूर्ण रूपमा ध्वस्त बनेका थिए। भूकम्पले नेपाल मात्र नभई भारत र बङ्गलादेशसम्म पनि ठूलो प्रभाव पारेको थियो भने नेपालमा मात्र तीन लाखभन्दा बढी परिवार घरबारविहीन हुन पुगेका थिए।
भूकम्प गएको ११ वर्ष पूरा भइसक्दा पनि त्यसले छोडेको मनोवैज्ञानिक त्रास भने अझै पनि जनमानसमा कायमै छ। भौतिक संरचनाहरूको पुनर्निर्माण भइरहे पनि सुरक्षित जीवनशैली र पूर्वतयारीको विषयमा अझै पनि चुनौतीहरू बाँकी नै छन्।
विज्ञहरू तथा राष्ट्रप्रमुखहरूले समेत पटकपटक औँल्याउँदै आएका छन् कि, यदि सरकारले निर्माण गरेका भवन निर्माणसम्बन्धी मापदण्डहरूलाई पूर्ण रूपमा कडाइका साथ लागू गर्न सकिएन भने, भविष्यमा आउन सक्ने सम्भावित भूकम्पले फेरि २०७२ सालकै जस्तो वा त्योभन्दा पनि ठूलो क्षति पुर्याउन सक्छ। शहरीकरणको तीव्र विस्तारसँगै अव्यवस्थित र मापदण्डविपरीत भइरहेका निर्माण कार्यले जोखिमलाई अझ बढाएको चिन्ता व्यक्त गरिँदै आएको छ।
आजको दिनले हामीलाई विगतको पीडा सम्झनुका साथै भूकम्पबाट बच्ने उपायहरू र पूर्वतयारीमा लाग्न थप झक्झक्याएको छ। प्राकृतिक प्रकोपलाई रोक्न नसकिए पनि सही योजना, बलियो संरचना र जनचेतनाको माध्यमबाट क्षतिलाई कम गर्न सकिन्छ।
त्यसैले, भूकम्प स्मृति दिवसलाई केवल औपचारिक कार्यक्रममा मात्र सीमित नराखी, प्रत्येक नागरिक, समुदाय र सरकारले आफूलाई थप सुरक्षित र भूकम्प प्रतिरोधी बनाउनका लागि प्रतिज्ञा गर्नुपर्ने आजको आवश्यकता देखिएको छ।
झापा अनलाइन बिर्तामोडबाट सञ्चालित अनलाइन न्यूज पोर्टल हो । यसमा प्रकाशित समाचारबारे कुनै प्रतिक्रिया भए jhapaonline75@gmail.com मा इमेल गर्नुहोला ।
